ලලිබෙලාහි පර්වතයෙන් කපන ලද පල්ලි: ඉතියෝපියාවේ සැඟවුණු ආගමික උරුමය

 අරුමේනියාව (Armenia) ලෝකයේ පැරණිතම ක්‍රිස්තියානි රාජ්‍යය ලෙස හැඳින්වෙන අතර, එහි ඉතිහාසය,

සංස්කෘතිය සහ ආගමික උරුමය අතිශයින් පොහොසත් වේ. අරුමේනියානු ඓතිහාසික ස්ථාන බොහෝමයක් යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවි ලෙස නම් කර ඇත. පහත දැක්වෙන්නේ අරුමේනියාවේ වැදගත්ම ඓතිහාසික ස්ථාන කිහිපයකි:

1. **එච්මියාඩ්සින් සහ අරුමේනියානු අපෝස්තුලික සභාවේ ප්‍රධානස්ථානය (Echmiadzin Cathedral & Mother See of Holy Etchmiadzin)**  

- **ස්ථානය**: වාගර්ෂපත් (Vagharshapat), අරුමේනියාවේ අගනුවර යෙරෙවාන් අසල  

- **වැදගත්කම**: ලෝකයේ පැරණිතම ක්‍රිස්තියානි දේවස්ථානයක් ලෙස සැලකේ (ක්‍රි.ව. 301-303).  යුනෙස්කෝ ලෝක උරුමය**: 2000 දී ලැයිස්තුගත කරන ලදී.  විශේෂත්වය**: අරුමේනියානු අපෝස්තුලික සභාවේ ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථානය.

 2. **ගෙගාර්ඩ් මොනාස්තිරය (Geghard Monastery)

ස්ථානය**: අස්ට්වාසාත්ස් (Azat River ගඟ අසල)  

- **වැදගත්කම**: ක්‍රි.ව. 4 වන සියවසේ සිට පවතින අතර, පාෂාණයෙන් කැණීමෙන් නිර්මාණය කරන ලද ගුහා මන්දිර සහිතය.  

**යුනෙස්කෝ ලෝක උරුමය**: 2000 දී ලැයිස්තුගත කරන ලදී.  

- **විශේෂත්වය**: පාෂාණයෙන් කැණූ දේවස්ථානයක් ලෙස ලෝක ප්‍රසිද්ධය.

3. **හාග්පට් සහ සනහින් මොනාස්තිරු

 (Haghpat and Sanahin Monasteries)**  

- **ස්ථානය**: ලෝරි ප්‍රාන්තය  

- **වැදගත්කම**: මධ්‍යතන යුගයේ අරුමේනියානු ආගමික හා අධ්‍යාපනික මධ්‍යස්ථාන.  

- **යුනෙස්කෝ ලෝක උරුමය**: 1996 සහ 2000 දී ලැයිස්තුගත කරන ලදී.  

- **විශේෂත්වය**: අරුමේනියානු ගෘහනිර්මාණ ශිල්පයේ උත්කෘෂ්ට නිදසුන්.

4. **ඩිවින් පුරාණ නගරය (Ancient City of Dvin)**  

- **ස්ථානය**: යෙරෙවාන් අසල  

- **වැදගත්කම**: ක්‍රි.ව. 4-13 සියවස් අතර අරුමේනියාවේ අගනුවර වූ ඓතිහාසික නගරයකි.  

- **විශේෂත්වය**: පුරාවිද්‍යාත්මක උරුමයක් ලෙස ඉතිරිව ඇති ගොඩනැගිලි සහ මොසායික්.

5. **ගර්නි මන්දිරය (Garni Temple)**  

- **ස්ථානය**: කොටාය්ක් ප්‍රාන්තය  

- **වැදගත්කම**: රෝමානු-ග්‍රීක ශෛලීන්ගෙන් යුත් පාෂාණ මන්දිරයක්. අරුමේනියාවේ එකම පූජනීය පූර්ව-ක්‍රිස්තියානි මන්දිරය.  

- **විශේෂත්වය**: හේලියෝස් (සූර්ය දෙවියා) වෙනුවෙන් ඉදිකරන ලද්දකි.

6. **නොරවාන්ක් මොනාස්තිරය (Noravank Monastery)**  

- **ස්ථානය**: ඇම්බර් ගඟේ ගල් ගොඩබිම් අසල  

- **වැදගත්කම**: 13 වන සියවසේ ඉදිකරන ලද අරුමේනියානු මොනාස්තිරයකි.  

- **විශේෂත්වය**: අලංකාර පාෂාණ කැටයම් සහ ගල් පියස්සන් ඇතුළත් වේ.

7. **තතෙව් මොනාස්තිරය (Tatev Monastery)**  

- **ස්ථානය**: සියුනික් ප්‍රාන්තය  

- **වැදගත්කම**: 9 වන සියවසේ ඉදිකරන ලද මොනාස්තිරයකි.  

- **විශේෂත්වය**: “Wings of Tatev” නම් ලෝකයේ දීර්ඝතම රෝප්වේ රේල් මාර්ගය (5.7km) මගින් ප්‍රවේශ විය හැකිය.

8. **ඇම්බර්සාව් දුර්ගය (Amberd Fortress)**  

- **ස්ථානය**: අරගාස් පර්වතයේ මුදුන  

- **වැදගත්කම**: 7-13 වන සියවස් අතර ඉදිකරන ලද දුර්ගයකි.  

- **විශේෂත්වය**: පර්වත මුදුනක පිහිටි අතර අතිශයින් අලංකාර දර්ශන ලබා දෙයි.

 9. **කොර්සාවර් දේවස්ථානය (Khor Virap Monastery)**  

- **ස්ථානය**: ආරාරත් පර්වතය අසල  

- **වැදගත්කම**: ශුද්ධ ග්‍රෙගරි අරුමේනියාවේ ක්‍රිස්තියානි ආගම පිළිගැනීමට හේතු වූ ස්ථානය.  

- **විශේෂත්වය**: ආරාරත් පර්වතය දකින හොඳම ස්ථානයක්.

10. **සෙවානාවන්ක් මොනාස්තිරය (Sevanavank Monastery)**  

- **ස්ථානය**: සෙවාන් වැවේ දූපතක  

- **වැදගත්කම**: 9 වන සියවසේ ඉදිකරන ලද්දකි.  

- **විශේෂත්වය**: යුරෝපයේ ඉහළම තැන්පතු වූ වැවේ මධ්‍යයේ පිහිටා ඇත.

📌 අමතර වැදගත් ස්ථාන:

- **Zvartnots Cathedral** – 7 වන සියවසේ අලංකාර නටබුන් වූ දේවස්ථානය (යුනෙස්කෝ උරුමය).

- **Dilijan National Park** – “අරුමේනියානු ස්විට්සර්ලන්තය” ලෙස හැඳින්වේ; ඓතිහාසික මොනාස්තිරු සහිතය.

- **Areni-1 Cave Complex** – ලෝකයේ පැරණිතම රෙදිපිළි සහ මුද්දර සොයාගෙන ඇති ස්ථානය.

✅ සාරාංශය:

අරුමේනියාවේ ඓතිහාසික ස්ථාන බොහෝමයක් යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවි වන අතර, ඒවා අරුමේනියානු ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය, ආගමික උරුමය සහ පුරාණ ඉතිහාසය පිළිබිඹු කරයි. මෙම ස්ථාන සංචාරකයින්ට අතීතය සමඟ සම්බන්ධ වීමට අද්විතීය අවස්ථාවක් ලබා දෙයි.